Mắc nghẹn là tình trạng thức ăn hoặc dị vật bị kẹt ở cổ họng hoặc đường thở, gây khó nuốt, ho sặc hoặc khó thở. Đây là hiện tượng khá phổ biến ở cả người lớn và trẻ em. Nếu không xử lý đúng cách, mắc nghẹn có thể gây nguy hiểm.
1. Mắc Nghẹn Là Gì?
Mắc nghẹn xảy ra khi thức ăn, nước uống hoặc dị vật đi sai đường — thay vì xuống thực quản (đường ăn), chúng lại rơi vào khí quản (đường thở) hoặc bị kẹt ở cổ họng.
Cơ thể thường phản xạ ho mạnh để đẩy dị vật ra ngoài. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, dị vật có thể làm tắc nghẽn đường thở hoàn toàn.
2. Nguyên Nhân Thường Gặp Khi Bị Mắc Nghẹn
- Ăn quá nhanh
Khi ăn vội, nhai không kỹ, thức ăn lớn dễ bị mắc kẹt.
- Vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười
Điều này khiến nắp thanh quản đóng không kịp, thức ăn dễ rơi vào đường thở.
- Người cao tuổi
Phản xạ nuốt kém, răng yếu hoặc bệnh lý thần kinh làm tăng nguy cơ nghẹn.
- Trẻ nhỏ
Trẻ thường cho đồ vật vào miệng hoặc chưa biết nhai kỹ thức ăn.
- Thức ăn dễ gây nghẹn
-
Thịt dai, miếng lớn
-
Kẹo cứng
-
Hạt (lạc, hạnh nhân…)
-
Thạch, rau câu
-
Xương cá
3. Dấu Hiệu Nhận Biết Bị Nghẹn Nguy Hiểm
Bạn cần chú ý nếu có các biểu hiện sau:
-
Không nói được
-
Không thở được hoặc thở khó
-
Ho yếu hoặc không ho được
-
Mặt đỏ tím hoặc tái xanh
-
Ôm cổ (dấu hiệu nghẹn điển hình)
Đây là tình trạng khẩn cấp, cần xử lý ngay lập tức.
4. Cách Xử Lý Khi Bị Mắc Nghẹn
- Trường hợp còn ho được
-
Khuyến khích người bị nghẹn ho mạnh liên tục
-
Không vỗ lưng khi người đó đang ho tốt
-
Không cho uống nước ngay
Trường hợp không thở được (tắc nghẽn hoàn toàn)
Bước 1: Vỗ lưng
-
Đứng phía sau người bị nghẹn
-
Dùng gót bàn tay vỗ mạnh 5 cái giữa hai bả vai
Bước 2: Ấn bụng (Heimlich)
-
Đứng sau lưng nạn nhân
-
Vòng tay ôm ngang bụng
-
Đặt nắm tay giữa bụng, trên rốn
-
Giật mạnh vào trong và hướng lên trên 5 lần
Lặp lại 2 bước cho đến khi dị vật bật ra.
Nếu nạn nhân bất tỉnh: gọi cấp cứu ngay và tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) nếu biết cách thực hiện.
5. Cách Phòng Tránh Mắc Nghẹn
-
Ăn chậm, nhai kỹ
-
Không nói chuyện khi đang nhai
-
Cắt nhỏ thức ăn cho trẻ nhỏ
-
Tránh cho trẻ chơi đồ vật nhỏ
-
Cẩn thận khi ăn cá có xương
6. Khi Nào Cần Đi Bệnh Viện?
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu:
-
Cảm giác còn dị vật trong cổ họng
-
Đau ngực hoặc đau khi nuốt
-
Ho kéo dài sau khi bị nghẹn
-
Có dấu hiệu khó thở dù đã xử lý
Mắc nghẹn là tình huống có thể xảy ra bất ngờ nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh. Quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và xử lý đúng cách để tránh nguy hiểm. Trang bị kiến thức sơ cứu cơ bản sẽ giúp bạn bảo vệ chính mình và những người xung quanh.
