1. Khi nào nên bắt đầu dạy bé tập nói?
Ngay từ khi mới sinh, bé đã bắt đầu học ngôn ngữ thông qua việc lắng nghe giọng nói của cha mẹ. Tuy nhiên, từng giai đoạn bé sẽ có những mốc phát triển khác nhau:
-
0 - 6 tháng:
Bé ê a, cười, phát ra âm thanh đơn giản → cha mẹ nên nói chuyện, hát ru cho bé nghe. -
6 - 12 tháng:
Bé bập bẹ các âm như "ba", "ma", "bà" → đây là giai đoạn rất tốt để bắt đầu dạy bé tập nói. -
12 - 18 tháng:
Bé có thể nói được 1-5 từ đơn giản, hiểu được lời gọi tên đồ vật. -
18 - 24 tháng:
Bé bắt đầu nói cụm từ ngắn, vốn từ tăng nhanh.
Lưu ý: Mỗi bé phát triển khác nhau, cha mẹ không nên so sánh bé với trẻ khác.
2. Cách dạy bé tập nói đúng cách và hiệu quả
2.1. Nói chuyện với bé thường xuyên
-
Nói rõ ràng, chậm rãi, đúng ngữ điệu tiếng Việt
-
Tránh nói ngọng, nói sai để "cho vui"
Ví dụ:
❌ "Xe ô tô kìa nè nè"
✅ "Đây là xe ô tô. Xe ô tô màu đỏ."
2.2. Gọi tên đồ vật xung quanh
-
Khi ăn: "Cái muỗng", "Chén cơm"
-
Khi tắm: "Nước", "Xà phòng"
-
Khi ra ngoài: "Con mèo", "Cái cây"
Lặp lại nhiều lần giúp bé ghi nhớ từ vựng tốt hơn.
2.3. Khuyến khích bé nói, không ép buộc
-
Khi bé chỉ tay, hãy hỏi: "Con muốn gì?"
-
Chờ bé phản ứng, dù chỉ là âm đơn giản
Không la mắng hay tỏ ra sốt ruột khi bé chưa nói được.
2.4. Đọc sách và kể chuyện cho bé
-
Chọn sách tranh, ít chữ, hình to
-
Vừa chỉ hình vừa đọc chậm, rõ
Đây là cách kích thích ngôn ngữ tự nhiên và an toàn nhất cho trẻ.
3. Có nên cho bé xem tivi khi đang tập nói không?
Câu trả lời: Có - nhưng phải đúng cách và đúng độ tuổi.
3.1. Độ tuổi phù hợp
-
Dưới 18 tháng: Không nên cho xem tivi thường xuyên
-
Từ 18 tháng trở lên: Có thể xem tối đa 15-30 phút/ngày
3.2. Chương trình tivi NÊN cho bé xem
Cha mẹ Việt Nam nên ưu tiên:
-
Chương trình tiếng Việt, phát âm chuẩn
-
Nội dung chậm, rõ ràng, nhiều hình ảnh
-
Có nhạc nhẹ, lời đơn giản
Ví dụ:
-
Hoạt hình giáo dục cho bé mầm non
-
Chương trình dạy nhận biết màu sắc, con vật, số đếm
Tốt nhất là xem cùng bé, vừa xem vừa giải thích, đặt câu hỏi cho bé.
3.3. Những chương trình KHÔNG nên cho bé xem
-
Hoạt hình nói quá nhanh
-
Nội dung bạo lực, âm thanh lớn
-
Video chỉ có hình ảnh, không có tương tác ngôn ngữ
Cho bé xem tivi quá nhiều có thể khiến bé chậm nói, lười giao tiếp.
4. Một số lưu ý quan trọng cho cha mẹ
-
Không dùng tivi hay điện thoại để "dỗ bé" thường xuyên
-
Dành thời gian chơi và nói chuyện trực tiếp với con mỗi ngày
-
Nếu bé trên 2 tuổi vẫn rất ít nói, nên đưa bé đi tư vấn chuyên gia
Dạy bé tập nói không cần quá cầu kỳ, quan trọng nhất là sự tương tác, kiên nhẫn và đồng hành của cha mẹ. Hãy nói chuyện với bé mỗi ngày, hạn chế tivi không cần thiết và tạo môi trường ngôn ngữ tích cực để bé phát triển tự nhiên nhất
